Oma met Friendly

Rocky Mountain Horses, gangenpaarden met een westernachtergrond

Hieronder wordt uitgebreid over de Rocky Mountain Horse als ras verteld. De geschiedenis, het stamboek en de bijzondere bloedlijnen worden uitgelegd. Ook de bijzondere gangen en de rasstandaard komen aan de orde. Er staat kort beschreven wat je allemaal met een Rocky kunt doen en er wordt wat (kleuren)genetica en ASD uitgelegd.

Video’s

Deze video’s zijn door mij gemaakt van onze kudde en laten de geweldige karakter eigenschappen van het ras goed zien!

 

Typische Rocky

Geschiedenis van de Mountain Horses

In de ruige bergen van de Appalachen in de USA liep een type paard rond dat werd gebruikt voor het boerderijwerk zoals veedrijven en de ploeg trekken, waar de kinderen zonder zadel mee naar het visvijvertje reden en dat op zondag de familie naar het dorp bracht. Dit sterke veelzijdige paard van gemiddelde grootte was stabiel van karakter en had een comfortabele viertakt gang (tölt). Met hun vriendelijke karakter, intelligentie en uithoudingsvermogen waren ze gemakkelijk te trainen en goed aangepast aan het berglandschap van de Rocky Mountains. Dit geweldige ras heet de “Rocky Mountain Horse”. Er zijn een aantal typen paarden die zich Mountain Horses noemen. De enige genetisch verankerde Mountain Horse is de Rocky Mountain Horse. De zogenaamde Kentucky Mountain Saddle Horses, Spotted Mountain Horses en Singelfooters zijn paarden die op basis van een aantal eigenschappen in een registratie kunnen worden ingeschreven. In deze registratie worden allerlei kruisingen toegestaan. Deze paarden zijn dus geen ras en er is een grote verscheidenheid in de eigenschappen van deze paarden.

De Rocky Mountain Horse

Het Rocky Mountain Horse stamboek is dus gebaseerd op afstamming. Rond 1940 had ene Sam Tuttle op zijn stoeterij een hengst staan met de naam “Old Tobe”, een kruisingsresultaat van Mountain en Western Horses. Deze kalme zilverappel gekleurde hengst was alom bekend als een trail horse dat zelfs door jonge kinderen in de ruige bergen te berijden was. De rasstandaard van de Rocky Mountain Horse is volledig gebaseerd op de eigenschappen van deze bijzondere hengst. Hij moet een genetisch zeer dominant paard zijn geweest want de huidige Rocky is nog vaak een evenbeeld van Old Tobe.

Old Old Tobe

Bloedlijnen

Omdat de Rocky Mountain Horse nog een vrij jong paardenras is, zijn de bloedlijnen interessant te noemen! De geschiedenis van het ras is via de bloedlijnen in de meeste stambomen van individuele exemplaren terug te vinden! Bijna elk paardenras heeft een aantal zogenaamde “foundation” hengsten. Dit zijn hengsten met bepaalde eigenschappen waarop een ras is gebaseerd. Bij de Rocky Mountain Horse zijn de foundation hengsten vijf zonen van de bovengenoemde hengst Old Tobe. Om de eigenschappen van deze Tobe vast te leggen als ras, worden afstammelingen van zijn zonen onderling gekruist. Hierbij moet je natuurlijk gevarieerd gefokt worden, maar een hoog percentage Tobe is in dit stadium van het ontwikkelen van het ras gunstig. Hoe hoger het percentage Tobe, hoe rastypischer het paard. Nogmaals: Tobe was dan ook een hengst met zeer veel bijzondere eigenschappen: zeer braaf, een onverschrokken rijpaard die zich makkelijk door ruig terrein liet rijden. Vriendelijk voor iedereen, oersterk en gezond mèt een zuivere viertakt gang (tölt/singlefoot). En als extra de prachtige zilverappel kleur. Onze paarden zijn geselecteerd op hun bloedlijnen. Ze hebben een hoog percentage Tobe en zijn daardoor heel rastypisch, wat zekerheid geeft op vriendelijke, makkelijke karakters, een comfortabele extra gang, goede bouw en de schoonheid die de Rocky hoort te hebben.

Kilburn´s Chocolate Sundown

De vijf zonen van Tobe

Kilburn’s Chocolate Sundown staat bekend als de “Big Daddy” van het ras. Hij had meer dan 600 nakomelingen en heeft het ras daarmee behoed van uitsterven. Dit paard had een zuivere viertakt gang, was vriendelijk, gehard en was daarbij schitterend om te zien. Hij vererfde de zuivere viertakt die Sam Tuttle, de grondlegger van het ras, graag wilde zien! Hij is onder andere de vader van de beroemde hengsten als Nuncio, Choco, Jonhson’s Toby en Dan’s Dusty action.

Sewell’s Sam staat bekend om zijn schoonheid. Een groot donkerchocolade paard met lange dikke witte manen waar mensen van onder de indruk waren. Hij had een zware bergpaarden bouw met een vriendelijk karakter. Zijn nakomelingen staan allen bekend als bijzonder vriendelijk en makkelijk. Hij is onder andere de vader van Broken Bones Sam’son, Buddy Roe, Sam I am, Toco Sam… De kruising tussen Kilburn’s Chocolat Sundown en Sewell’s Sam bloedlijnen wordt in Amerika “the golden Cross” genoemd.
Maple’s Squirrel staat bekend om zijn zuivere viertakt gang en het trail rijden: “He could climb a mountain like a squirrel goin up a tree” Ook zijn karakter was subliem. Hij was absoluut “child proof” en nam groot en klein veilig door de bergen. Een beroemde foto van deze hengst is er één met vijf kinderen op zijn rug… zonder halster, zadel, touw etc. Hij kon zich uitstekend aanpassen aan degene op zijn rug en beseft dat je met kinderen voorzichtig moest zijn. Squirrel was een zwarte hengst met een erg goede bouw. Vader van Squirrels Too en andere comfortabel töltende paarden. Meer info: klik hier
Sam Clemens Tim een groot paard met een diepchocolade gekleurde vacht en witte manen en staart is nooit op een show gezien, maar werd al snel bekend in Kentucky door mond op mond reclame. Ook hij kreeg vele nakomelingen met allen een makkelijk karakter, goede gangen en uitzonderlijk mooie hoofden. Vader van Nick, Blue Rain, Jubal T., Jim’s Jaywalker, Diana’s Blue Star…
Yankee is de laatste en grootste zoon van Tobe (15.2 inch = bijna 1.60 m hoog) Een bruin paard dat na het overlijden van Tobe nog een tijdje bij Sam Tuttle gedekt heeft. Hij bracht grootte in de veulens en ook de vriendelijkheid en comfortabele gangen waar het ras zo geliefd door is. Zijn laatste eigenaar kwam met de bekende opmerking: “Most owners can’t have just one Rocky” die ze maakte nadat de hengst bij een fotoshoot de poes op zijn rug liet slapen. Hij heeft onder andere de beroemde hengst Yankee Clipper voortgebracht. Alle zonen zijn gezonde paarden die makkelijk ouder dan 30 jaar zijn geworden!

Uitsterven

Om het bijna uitgestorven Rocky Mountain Horse van de bedreigde rassen lijst te krijgen, zijn liefhebbers op zoek gegaan naar merries die aan de rasstandaard voldeden om zo met goedgekeurde hengsten nieuwe aanwas te krijgen. Deze merries noemen ze grade mares. Met een dochter van zo’n merrie mag na goedkeuring (certificering) verder gefokt worden. Een zoon moet gecastreerd worden om Rocky papieren te krijgen. Als er veel grade mares in een bepaalde stamboom te vinden zijn, is er een grotere kans dat een veulen niet rastypisch is. Je weet namelijk niet wat achter zo’n grade mare qua afstamming zit. Vaak zijn dit veulens met wat meer Tennesee Horse of Paso Fino eigenschappen. Je kunt dus door het bestuderen van de bloedlijnen van de Rocky Mountain Horse veel zeggen over de afstamming en kwaliteiten van het paard.

Rasstandaard en fokeisen

Voor de fokkerij moeten alle Rocky Mountain Horses tegenwoordig worden gecertificeerd. De belangrijkste eis is dat het paard onder het zadel een zuivere viertakt gang (tölt) laat zien. Fokeisen:

  • Hoogte tussen de 1.45 m. en 1.63 m.
  • Schouderstand van 45 graden.
  • Ogen met een zelfverzekerde uitstraling en goedgevormde oren.
  • Viertakt gang zonder neiging tot telgang, met een snelheid van ongeveer 10 tot 30 km. per uur. Deze extra gang is een natuurlijke aanleg, die zonder bijzondere training of hulpen gereden wordt.
  • Goed temperament.
  • Solide lichaamskleur zonder excessieve gezichtstekening.
  • Er mag geen wit te zien zijn boven de hak.

De extra gangen van de Rocky

De meest bijzondere eigenschap van de Rocky Mountain Horse is de extra gang. Naast de stap, draf en galop hebben ze een viertakt gang (four-beat gait). De meest bekende viertakt is de tölt van het IJslandse paard. Elk ras met extra viertakt gang heeft een eigen naam voor de gang, maar is uiteindelijk hetzelfde qua ritme. De uitvoering kan verschillend zijn; hogere beenwerk, langzamere actie. Als je de hoeven op de grond kan horen,  hoor je een zuiver “takke-takke-takke-takke” ritme. Steeds staat er één been op de grond en zweven er drie door de lucht. Bij de Rocky noemen ze de extra gang stepping pace/amble of een rack/ singlefoot. Als ze in deze gang lopen blijft de ruiter in een draf tempo “stil” in het zadel zitten wat bijzonder comfortabel rijdt! Je kunt de gang het best vergelijken met een snelwandelaar. Het is een versnelde stap, waardoor het paard (net als een snelwandelaar) wiegende heupen krijgt. Dit ziet er een beetje raar uit, maar de rug van het paard blijft op deze manier op één hoogte, dus de ruiter zit stil in het zadel. Dit is voor mensen met rugklachten een manier om toch paard te kunnen blijven rijden. Ook oudere mensen en mensen die niet zo goed kunnen rijden hebben hiermee een voordeel, of als je gewoon heerlijk comfortabel wilt rijden. Als je langere stukken wilt rijden, bijvoorbeeld bij een endurence wedstrijd, kun je de gangen afwisselen wat fijn is voor het paard en de ruiter. Er zijn meerdere rassen met deze fijne gangen, maar de Rocky is daarbij erg betrouwbaar en zelfverzekerd. Je kunt wel op een comfortabel paard rijden, maar als het paard steeds schrikt, is dit natuurlijk weer slecht voor je rug…

De veelzijdige Rocky

Ook in de Verenigde Staten is de Rocky een zeldzaam ras. De populariteit neemt echter de laatste jaren enorm toe. Door de comfortabele viertakt gang en het kalme karakter is het een uitermate geschikt paard voor recreatief rijden. Zelfs dus door oudere mensen en/of mensen met fysieke klachten. Het ras wordt gepromoot als “wonderpaard”. Verhalen over mensen die nooit meer paard konden rijden door blessures, rugklachten en dergelijke… tòt ze op een Rocky stapten! De Rocky heeft ook aanleg voor langdurige inspanning waardoor hij goed bruikbaar is voor endurance wedstrijden. Je kunt de gangen door elkaar rijden en het paard en jezelf veel afwisseling geven. In Amerika worden ook westernwedstrijden met Rockies gereden. Ze worden zelfs gezien in het cutting/veedrijven gebeuren, op zich logisch, gezien hun afstamming. Als mensen vragen wat Rockies voor paarden zijn en ze willen een kort antwoord, zeg ik dat het een goede Quarter Horse is met een tölt. Qua bouw zijn ze trouwens ook stevig en kort, maar niet zo zwaar als sommige Quarters. Het zou leuk zijn als er in de toekomst Rockies te zien zouden zijn op westernwedstrijden in Nederland. Amerikanen zijn dol op het showelement en ook daarbij doet de Rocky het uitstekend vanwege hun bijzondere manier van bewegen en mooie uiterlijk met vaak de bijzondere chocolat (zilverappelzwart) of redchocolat (zilverappelbruin) kleur.

 Chocolade met de blonde manen en staart

De meeste Rocky Mountain Horses hebben de bijzondere zilverappel kleur. Ze hebben een chocolade kleurig lijf en vlasblonde tot witte manen en staart. Deze prachtige kleur komt maar bij een aantal andere rassen voor. Opvallend is dat dit vaak rassen zijn die bekend staan als coole paarden, zoals de IJslander, Shetlander en verschillende Mountain Horses.

Genetisch

Een paard heeft in principe twee basiskleuren: zwart, (dominant over voskleurig dus: Aa of AA) en vos (aa). Een bruin paard heeft als basis zwart maar heeft een extra agouti gen wat het zwart bruin kleurt. Als een paard als basiskleur zwart (A) heeft, èn een zogenaamd “silver d’apple” gen dan kleurt het zwart: chocoladebruin met blonde manen (zilverappelzwart). Dit noemen ze een verdunning van de basiskleur. Het silver d’apple gen is dus een verblekingsgen zoals bij de palomino. Palomino is een paard met als basiskleur vos (aa) en een crème verdunningsgen. Er zijn 4 soorten verdunningen in de paardenkleuren: “champagne”, “crème”, “dun” en het “silver d’apple gen”. Als het paard als basis zwart heeft met een agouti gen is het dus bruin. Samen met het silver d’apple gen wordt dit de verbleking: redchocolat met blonde manen en staart (zilverappelbruin). Heeft een paard de basiskleur vos, dan valt het silver d’apple gen weg. Het paard is wellicht de drager van het gen maar het komt niet tot uiting. Er bestaat dus geen verbleking van het vos met het silver d’apple gen.

ASD (ofwel MCOA “Multiple Congenital Ocular Anomalies”)

Bij de Rockies komt de oogafwijking ASD (Anterior Segment Dysgenesis) voor. Dit is een afwijking in de ontwikkeling van het oog van het paard waardoor ze bijvoorbeeld als jong paard slechter zien. Hier groeien ze gelukkig overheen, maar het is wel iets om als fokker voorzichtig mee te zijn. De theorie gaat dat het gen voor ASD vlakbij de genen van het silver d’apple gen zit. Daarom zouden alleen homozygoot zilverappel gekleurde paarden ASD hebben. Het zilverappel gen komt volgens de laatste onderzoeken op meerdere plaatsen voor, dus de vererving is niet vanzelfsprekend. Het is sinds kort mogelijk om eenvoudige genetische testen te doen naar het silver d’apple gen. Dus er zullen binnenkort hopelijk meer antwoorden komen wat betreft de afwijking ASD en de kleur zilverappel… De grootste misvatting van ASD is dat het een “groot probleem” in het ras zou zijn. De RMHA heeft, nadat het bekend was dat ASD in hun ras voorkwam, een groot onderzoek laten doen naar de effecten in het ras. Een zeer goed en verantwoord initiatief van een op zich kleine vereniging. De desbetreffende onderzoekende arts concludeert dat de afwijking inderdaad voorkomt in het ras maar in zo’n kleine schaal dat het niet noemenswaardig is. Andere veel vervelendere ziekten komen percentage gewijs vaker voor en daar maakt niemand zich druk om. ASD is een afwijking die niet progressief is, dus niet erger wordt in de jaren. Bovendien heeft slechts 2.5% van het ras er last van. Dit is vergeleken met andere genetische afwijkingen een heel laag percentage. ASD is alleen een probleem bij homozygoot zilverappel, dus ZZ paarden. Zorg er dus voor dat je een heterozygoot Zz chocolate koopt!

Rocky oog